Category Archives: Osada Żdżary w świetle źródeł średniowiecznych

Osada Żdżary w świetle źródeł pisanych, średniowiecznych

Ostatnia aktualizacja: 7.09.2015.


Żdżary pojawiły się tylko dwa razy w źródłach pisanych w średniowieczu. Po raz pierwszy w 1480 roku, potem w roku 1491, a następnie dopiero w 1532 roku.1

1. O NAJSTARSZEJ WZMIANCE.

Najstarsza wzmianka o osadzie Żdżary pochodzi z 1480 roku2, a zapisał ją nieznany z imienia pisarz ziemski lub podpisek ziemski w księdze sądowej ziemi warszawskiej w języku staropolskim3. Poniżej przytaczam pełną jej treść. Brzmi ona następująco:

„1528.(449) Jakom ya nyevyverl szkotha (gvalthem) sobory szamosoth szsobye nyerownymy oth kmyecza Maczyeya weszdzarach nagymyenyv ksyadzya(!) biskupa posznanyskyego (k)gvalthem tako my bog pomosz. – Jako(m) ya tho vyem ysche chczon(!) szlomyeny nyevyverl szkotha ut supra tako my bog pomosi etc.”4

Co jest jeszcze interesującego w powyższej wzmiance? A dokładniej w zapisanych słowach przysięgi, którą złożyła przed sądem osoba, oskarżona o wyrządzenie szkody we Żdżarach, w dobrach księdza biskupa poznańskiego, wraz z pięcioma jeszcze innymi osobami, także stanu szlacheckiego(?). Otóż jest w niej wymieniony jeden z jej mieszkańców – kmieć Maciej, jako osoba poszkodowana, któremu wspomniane wcześniej osoby miały niejako uszkodzić oborę. Czyżby owe sześć osób chciało ukraść siłą bydło z obory Macieja?

2. KILKA SŁÓW O WZMIANCE Z 1491 ROKU.

W trakcie opracowywania.


Przypisy:
1 Żdżary, [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziemi warszawskiej w średniowieczu, opracowali Adam Wolff i Kazimierz Pacuski, pod red. Tomasza Jurka, Instytut Historii PAN, Warszawa 2013, s. 346.
2 Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, Kraków 1950, s. 129-133; rok 1480 przytaczają także w swoich pracach: Urszula Bijak, Nazwy miejscowe południowej części dawnego województwa mazowieckiego, Wydawnictwo Naukowe DWN, Kraków 2001, s. 248; Karol Zierhoffer, Zofia Zierhofferowa, Refleksy gospodarki żarowej w polskim nazewnictwie, „Onomastica”, R.LIII, 2008/2009, s. 102; brak tej daty rocznej w opracowaniu „Kronika miasta Piastowa”, t. I, Nakładem Rady Miejskiej, Piastów 1994, i przypisywanie w niej XVI wieku, jako daty powstania wsi Żdżary, to raczej efekt słabej kwerendy źródłowej jej autora Pawła Kubiaka.
3 Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, Kraków 1950, s. 129-133 i s. IX-XXVI.
4 Władysław Kuraszkiewicz, Adam Wolff, Zapiski i roty polskie XV-XVI wieku z ksiąg sądowych ziemi warszawskiej, Kraków 1950, s. 133, nr. 1528.

Reklamy